მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ გალაქტიკები შემაშფოთებელი ტემპით კარგავენ ენერგიას და ადასტურებენ, რომ სამყაროში არსებული მთელი ენერგია საბოლოოდ არაფრად იქცევა. 200 000 გალაქტიკის შესწავლამ აჩვენა, რომ მათ ენერგიის ნახევარი მხოლოდ 2 მილიარდ წელიწადში დაკარგეს. „სამყარო ნელ-ნელა კვდება”, ავისმომასწავებლადაა აღნიშნული ევროპის სამხრეთული ობსერვატორიის განცხადებაში.
კატეგორია: ბუნება & სამყარო
პოლარული ციალი
ჩრდილოეთის ციალი, იგივე aurora borealis, წარმოადგენს აღმაფრთოვანებელ, გასაოცარ, მაგიურ სანახაობას, რასაც ყველა მისი მნახველი აღტაცებაში მოჰყავს – მაგრამ რა იწვევს ამ უჩვეულო ბუნებრივ მოვლენას?
ის, რაც უნდა იცოდეთ დაკ-ის ბოლო აღმოჩენაზე – პენტაკვარკებზე
დიდმა ადრონულმა კოლაიდერმა (დაკ), რომელიც ცნობილია ჰიგსის ბოზონის აღმოჩენით, კიდევ ერთ აქამდე მიუწვდომელ და უცნაურ ნაწილაკს მიაგნო. მსოფლიოში უდიდეს ნაწილაკების ამაჩქარებელზე მომუშავე მეცნიერთა ჯგუფმა ცოტა ხნის წინ ექსპერიმენტების მეორე სერია დაიწყო, რომელშიც იყენებენ გაცილებით მეტ ენერგიას, ვიდრე 2012 წელს – ჰიგსის ბოზონის აღმოჩენისას. თუმცა ერთ-ერთი ჯგუფი, LHCb (Large Hadron Collider beauty), ამუშავებდა ექსპერიმენტების პირველი სერიიდან მიღებულ ინფორმაციას მილიარდობით ნაწილაკის შეჯახების შესახებ და განცხადება გაავრცელეს ახალი რამის, პენტაკვარკების აღმოჩენის შესახებ.
6 ფაქტი, რომლებიც პლუტონზე ამ კვირაში შევიტყვეთ
მოგზაურობა, რომელიც 9 წელი და 4.8 მილიარდი კმ გრძელდებოდა, ორი დღის წინ კულმინაციას მიუახლოვდა, როცა ნასას უპილოტო ხომალდმა New Horizons-მა მიაღწია ჯუჯა პლანეტა პლუტონს, რასაც ამდენს ხანს ელოდნენ. წარმოგიდგენთ 6 საინტერესო ფაქტს, რომლებიც ამ კვირაში ჯუჯა პლანეტის შესახებ New Horizons-ის მეშვეობით შევიტყვეთ:
ჩრდილოეთის ციალი საერთაშორისო კოსმოსური სადგურიდან
ხანმოკლე, თუმცა ლამაზი ვიდეო კოსმონავტ რიდ ვაისმანისგან:
შავი ხვრელები
რა არის შავი ხვრელი?
შავი ხვრელი არის რეგიონი სივრცეში, სადაც გრავიტაციის ძალა იმდენად დიდია, რომ სინათლეც კი ვერ ახერხებს თავის დაღწევას. ძლიერი გრავიტაციის წარმოქმნის მიზეზი არის მატერიის შეკუმშვა პატარა სივრცეში. მსგავსი რამ შეიძლება მოხდეს ვარსკვლავის სიკვდილისას. შავი ხვრელების ნაწილი სწორედ მომაკვდავი ვარსკვლავებისგან წარმოიქმნა.
გამომდინარე იქიდან, რომ მათ სინათლეც ვერ დაუსხლტება, შავი ხვრელები უხილავია. თუმცა კოსმოსური ტელესკოპები სპეციალური ინსტრუმენტებით ახერხებენ მათ აღმოჩენას. ისინი აკვირდებიან შავ ხვრელთან ძალიან ახლოს მყოფი მატერიისა და ვარსკვლავების ქცევებს.
შავი ხვრელი შეიძლება თეთრ ხვრელად გარდაიქმნებოდეს
სახელის მიუხედავად, შავი ხვრელი ცარიელ ადგილს არ ნიშნავს. შავი ხვრელების უმეტესობა მაშინ წარმოიქმნება, როცა ვარსკვლავი ზეახლად აფეთქებისას კვდება და საკუთარი გრავიტაციის გავლენით კოლაფსს განიცდის. მაგალითად, მზეზე 10-ჯერ მასიური ვარსკვლავის სიკვდილისას მასა შეიძლება შეიკუმშოს ბურთად, რომლის დიამეტრიც ნიუ-იორკის ზომის იქნება. შედეგად წარმოქმნილი გრავიტაციული ველი იმდენად ძლიერია, რომ სინათლეც კი ვერ უსხლტება.
ბნელი მატერია და ბნელი ენერგია
ხილული სამყარო – რომელშიც შედის დედამიწა, მზე, სხვა ვარსკვლავები და გალაქტიკები – შედგება პროტონებისგან, ნეიტრონებისა და ელექტრონებისგან, რომლებიც ატომებად ერთიანდებიან. მეოცე საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე მოულოდნელი აღმოჩენა ალბათ ის იყო, რომ ეს ჩვეულებრივი, ანუ ბარიონული მატერია სამყაროს მასის მხოლოდ 5%-ს იკავებს.
წყალქვეშა ნავი ტიტანზე, ასტეროიდების ბადე და ნასას სხვა გეგმები
რა სახის იქნება მზის სისტემისა და მის მიღმა მდებარე სივრცეების საკვლევი მომავალი საოცარი ტექნოლოგია – მოწინავე ტელესკოპი, მაღალი სიჩქარის მისია ნეპტუნზე თუ სრულიად სხვა რამ?
ამ კითხვაზე პასუხის გასაცემად ნასამ შეარჩია 12 კანდიდატი მომდევნო კვლევებისთვის. შერჩევა მოხდა 2014 წლის ნასას ინოვაციური მოწინავე კონცეპტების (NIAC) პროგრამის პირველი ფაზის ფარგლებში. NIAC-ის მიზანია, სამეცნიერო ფანტასტიკა მეცნიერულ ფაქტად აქციოს ტექნოლოგიური განვითარების ხარჯზე. გამოყოფილი იქნება თანხები, რათა შერჩეული იდეები გამოიცადოს და მომავალში განხორციელდეს.
მთვარის ნიმუშები შეჯახების თეორიას ადასტურებს
მთვარის ქვების ახალმა ანალიზმა გამოავლინა პირველი პირდაპირი მტკიცებულება, რომ მთვარე უძველეს დროში მომხდარი შეჯახების შედეგად ჩამოყალიბდა, რაც დიდი ხნის განმავლობაში მხარდაჭერილ თეორიას ადასტურებს.
ქვები ნასას კოსმონავტებმა შეაგროვეს აპოლოს მისიების პერიოდში. ელექტრონულ მიკროსკოპში ჩატარებული სკანირების შედეგად მეცნიერებს საშუალება მიეცათ, მათში აღმოეჩინათ ქიმიური ნაკვალევი მარსის ზომის პლანეტისგან, რომელიც პირველყოფილ დედამიწას 4.5 მილიარდი წლის წინ შეეჯახა.
ჩრდილოეთის ციალი 