● ახალი ეგზოპლანეტა ახალი ინფორმაციით.
300 სინათლის წლის მოშორებით, ჯვრის თანავარსკვლავედში მდებარე პლანეტა HD106906b ზემასიურია – ის იუპიტერზე 11-ჯერ მძიმეა. გარდა ამისა, დედა-ვარსკვლავისგან საკმაო მანძილით, 650 ასტრონომიული ერთეულითაა (97 მილიარდი კმ) დაშორებული. ეს მზესა და მის უშორეს პლანეტას, სატურნს შორის არსებულ დისტანციაზე 70-ჯერ მეტია. ამ ორი ფაქტორის გამო კითხვის ნიშნის ქვეშ დგება რიგი საკითხები პლანეტებისა და ვარსკვლავების ფორმირების შესახებ.
ჭდე: პლანეტა
საინტერესო ფაქტები მზის სისტემაზე
● იუპიტერი კოსმოსურ ნაგავს იწოვს.
იუპიტერი მზის სისტემის უდიდესი პლანეტაა და უმეტესწილად ცნობილია დიდი წითელი ლაქით – მის ზედაპირზე მდებარე მასიური ანტიციკლონური ქარიშხლით, რომელიც დედამიწას ზომით სამჯერ აღემატება. თუმცა ამის გარდა გიგანტი პლანეტა იმითაც გამოირჩევა, რომ მისი არსებობა აუცილებელია ჩვენი უსაფრთხოებისთვის. საქმე იმაშია, რომ იუპიტერის შთამბეჭდავი მონაცემები და მისი გრავიტაციული ძალა ქმნის ერთგვარ დამცავ ბარიერს და კოსმოსურ ნაგავს (ძირითადად ასტეროიდებს, ნამსხვრევებს და ა.შ.) თავისი ორბიტისკენ ექაჩება, რის შედეგადაც მათ დედამიწამდე მოღწევის საშუალებას არ აძლევს.
როდის, როგორ და რატომ დატოვებენ ადამიანები დედამიწას?
დედამიწა ჩვენი სამუდამო თავშესაფარი ვერ იქნება. დაახლოებით 2 მილიარდ წელიწადში გაფართოებადი მზე ამოაშრობს ოკეანეებს და ეს ლურჯი პლანეტა სამყაროში არსებულ სიცოცხლისთვის უვარგის მრავალ პლანეტათა რიცხვს შეუერთდება. თუმცა მანამდე შეიძლება ანდრომედას გალაქტიკასთან შეჯახებამ მოუღოს ბოლო აქაურობას. უფრო მეტიც, დედამიწას ელის მისი ორბიტული გზის სიახლოვეს მქროლავი 1000 კმ სიგანის ასტეროიდების მესამედის ჩამოცვენა – ეს მოვლენა ყოველ 300 000 წელიწადში ერთხელ ხდება.
სტივენ ჰოკინგი უცხოპლანეტელების შესახებ
გამარჯობა. ჩემი სახელია სტივენ ჰოკინგი. ფიზიკოსი, კოსმოლოგი და რაღაც კუთხით მეოცნებეც ვარ. მიუხედავად იმისა, რომ ვერ ვმოძრაობ და ლაპარაკში კომპიუტერი მეხმარება, გონებით თავისუფალი ვარ. თავისუფალი, რათა გამოვიკვლიო სამყარო და დავსვა მნიშვნელოვანი კითხვები, როგორიცაა: არსებობენ თუ არა უცხოპლანეტელები? თუ არსებობენ, სად შეიძლება მათი პოვნა? როგორ გამოიყურებიან? რისგან შედგებიან? არიან თუ არა ინტელექტუალურები? და თუკი მათ ვიპოვით, როგორი გავლენა ექნება ამას კაცობრიობაზე?
2011 წლის ტოპ 10 აღმოჩენა
ახლადაღმოჩენილი პლანეტა, რომელსაც ჩვენგან 36 სინათლის წელიწადი აშორებს, შესაძლოა ყველაზე მეტად ჰგავდეს დედამიწას, თუკი მასზე საკმარისი რაოდენობით იქნება ღრუბლები. მყარი პლანეტის აღმოჩენის ამბავი National Geographic-ის რიგით მეათე ყველაზე პოპულარული სიახლე იყო კითხვადობის მხრივ 2011 წელს.
ასტრონომებმა პლანეტას სახელად HD85512b შეარქვეს. აგვისტოში ჩატარებული კვლევის მიხედვით, პლანეტა მდებარეობს იალქნის თანავარსკვლავედში და გარს უვლის ნარინჯისფერ ჯუჯა ვარსკვლავს. ეს ადგილი სიცოცხლისთვის ვარგისი და დასახლებადია. HD85512b-ის აღმოსაჩენად გამოიყენეს მაღალი გარჩევადობის სხივური სიჩქარის პლანეტების მაძიებელი, იგივე HARPS, რომელიც სამხრეთ ევროპის ლაბორატორიაში მდებარეობს.
მოგზაურობა მარსის გარშემო 167 წამში
ყველგანმავალმა “Spirit”-მა 5 წელი, 3 თვე და 27 დღე გაატარა წითელ პლანეტაზე გაგზავნილი მისიის დროს, შემდგომ კი ქვიშაში ჩაეფლო, საიდანაც თავის დაღწევა ვეღარ შეძლო. მის მიერ გადაღებული 3500 სხვადასხვა სურათით მეცნიერებმა მარსის ზედაპირის ამსახველი ვიდეო შექმნეს. 2004 წლის იანვრიდან 2009 წლის აპრილამდე პერიოდში გადაღებული ფოტოები მოქცეულია დაახლოებით 3 წუთში, წამში 24 კადრის სიხშირით.
“Spirit”-მა მხოლოდ 4.8 მილის (7.7 კმ) გავლა მოასწრო, ამ მანძილზე ის შეისწავლიდა ქვებს, ადიოდა და ჩამოდიოდა Husband-ის გორაკზე, მიუყვებოდა Gusev-ის კრატერს და დადიოდა ფერად ნიადაგზე. “Spirit”-ის ერთ-ერთი უდიდესი აღმოჩენა მარსზე წყლის მიგნება გახლავთ კვარცით მდიდარ ადგილას.
2 წლის განმავლობაში უშედეგო ცდების შემდეგ, 2011 წლის 25 მაისს, “ნასამ” ოფიციალურად დაადასტურა “Spirit”-ის “სიკვდილი”.
სამყაროს ობიექტების შედარება
პლანეტების, ვარსკვლავების, ნისლეულების, გალაქტიკებისა და თავად სამყაროს ზომების შეფარდება.
ასტრონომებმა ალმასის პლანეტა აღმოაჩინეს
მანჩესტერის უნივერსიტეტის მეცნიერებს სჯერათ, რომ აღმოაჩინეს პლანეტა, რომელიც ალმასისგანაა აგებული. ჯუჯა პლანეტა ჩვენს გალაქტიკაში მდებარეობს და სავარაუდოდ წარსულში მასიური ვარსკვლავი იყო, შემდეგ კი ძვირფასი ქვის პლანეტად გარდაიქმნა. ჩეშირის ობსერვატორიაში მკვლევართა ჯგუფმა ჯერ პულსარი (ნეიტრონული ვარსკვლავი) აღმოაჩინა, შემდეგ კი ტელესკოპით დაკვირვებისას მის გარშემო მოძრავი ობიექტიც შენიშნეს. ბრიტანელ მეცნიერებს ეთანხმებიან ამერიკელი, გერმანელი, იტალიელი და ავსტრალიელი კოლეგებიც. მათი თქმით, “ალმასის პლანეტა” ვარსკვლავის ნარჩენია.
ახლადაღმოჩენილი ობიექტი დიამეტრით დაახლოებით 64 000 კმ-ია, რაც დედამიწისას ხუთჯერ აღემატება. თუმცა ის იმდენად ახლოსაა პულსართან, რომ უფრო დიდი ზომის შემთხვევაში ვარსკვლავის გრავიტაციული ძალების გავლენით ნაწილებად დაიშლებოდა. პლანეტის მასა მზისას 1.4-ჯერ აღემატება და წუთში 10 000 ბრუნს აკეთებს. პულსარის გარშემო შემოსავლელად მას 2 საათი და 10 წუთი სჭირდება და მისგან დაახლოებით 600 000 კმ აშორებს, რაც ცოტათი ჩამორჩება მზის რადიუსს. პატარა ზომის მიუხედავად, პლანეტა იუპიტერზე მძიმეა.
მარსის კოლონიზაცია შეუძლებელია?!
აზრი, რომ ჩვენს მეზობელ წითელ პლანეტაზე წყალი არ არის, წარმოადგენდა იმ საშიშროებას, რომელზე საუბარსაც ბევრი მეცნიერი არიდებდა თავს. თუმცა ბოლო კვლევებით, მარსი უკვე რამდენიმე მილიარდი წელიწადია, მშრალია და ფაქტიურად 0-ია იმის შანსი, რომ განხორციელდეს ნასას ოცნება – გაიტანონ და განავითარონ მასზე სიცოცხლე.
განაგრძე კითხვა
კოსმოსის ფოტოგრაფიის გამორჩეული სურათები
დედამიწის პირველი ფოტო სრული ხედით. ცნობილი ფოტო “ლურჯი მარმარილო” 1972 წლის 7 დეკემბერს გადაიღეს, როცა Apollo 17-ის გუნდმა დედამიწა დატოვა და მთვარისკენ აიღო გეზი. სწორი პოზიციის შერჩევით მათ მოახერხეს ლურჯი პლანეტის მკაფიო გამოსახულების მიღება.
განაგრძე კითხვა
ჩრდილოეთის ციალი 