3.26 მილიარდი წლის წინ – დინოზავრებამდე დიდი ხნით ადრე – დაახლოებით 58 კმ სიგანის ასტეროიდი დედამიწაზე ჩამოვარდა. გეოლოგებმა შეძლეს ამ კატაკლიზმური მოვლენის რეკონსტრუქცია და, როგორც აღმოჩნდა, გაცილებით მასშტაბური იყო, ვიდრე აქამდე ფიქრობდნენ.
გეოფიზიკოსების ნორმან სლიპისა და დონ ლოუის მეშვეობით ახალი დეტალები გახდა ცნობილი.
პაპირუსის ნაგლეჯი, რომლის მიხედვითაც იესოს ცოლი ჰყავდა, ვატიკანმა თანამედროვე სიყალბედ შერაცხა, მაგრამ მეცნიერული ანალიზით დადასტურდა, რომ ნამდვილად ანტიკურ დოკუმენტს წარმოადგენს. რამდენიმე პრესტიჟული ამერიკული უნივერსიტეტის მეცნიერთა თქმით, ის მე-4-დან მე-8 საუკუნემდე პერიოდშია დაწერილი. პაპირუსის ფრაგმენტის ტექსტი შესრულებულია უძველეს კოპტურ ენაზე და მასში ვკითხულობთ: „იესომ უთხრა მათ: ჩემი ცოლი” და „ის შეძლებს, იყოს ჩემი მოწაფე…”
ანტიკური ხანის ასტრონომები ცის მოძრაობას აღნუსხავდნენ, ბეჯითად აღნიშნავდნენ ხოლმე გადაადგილებებს ვარსკვლავებით მოჭედილ ცაზე. მთვარის გამოსახულება პატარ-პატარა ტემპებით ყოველღამე იცვლებოდა, ჩვენი პლანეტარული მეგობრები მოდიოდნენ და მიდიოდნენ, იშვიათად კი მოკაშკაშე ყინულოვანი მაწანწალები ჩაგვიქროლებდნენ ხოლმე.
მაგრამ ვარსკვლავები? ისინი ძირითადად ერთ ადგილზე რჩებოდნენ, ამიტომ როცა ახალი, ვარსკვლავის მსგავსი ნათება ცოტა ხნით გამოჩნდებოდა და შემდეგ ფერმკრთალდებოდა, დედამიწაზე მყოფი ცის დამკვირვებლები აუცილებლად შენიშნავდნენ ხოლმე.
ზებრას ზოლები განუვითარდა აბეზარი მწერების მოსაცილებლად – ასეთია ამ საკითხის შესახებ ყველაზე სრულყოფილი კვლევის დასკვნა.
ზებრების სამივე სახეობას უფრო მუქი ზოლები აქვს, ვიდრე სხვა აფრიკულ ცხოველებს, როგორიცაა კამეჩი და ანტილოპა. ეს ე.წ. „ზოლების გამოცანა” საუკუნეზე მეტხანს იყო თავსატეხი მეცნიერებისთვის, მათ შორის დარვინისთვის, რის შედეგადაც შემუშავდა 5 ძირითადი ჰიპოთეზა: ზოლები იგერიებენ მწერებს, აქვთ კამუფლაჟის ფუნქცია, აბნევენ მტაცებლებს, ამცირებენ სხეულის ტემპერატურას ან ეხმარებიან ცხოველებს სოციალურ ურთიერთობაში.
როგორც იცით, გასული წლის დეკემბერში მეცნიერებმა მოიპოვეს მტკიცებულებები, რომ იუპიტერის ყინულოვან თანამგზავრ ევროპას სიცოცხლისთვის ხელსაყრელი პირობები გააჩნია. ამჯერად მსგავსი აღმოჩენა გაკეთდა სატურნის თანამგზავრ ენცელადის შესახებ – მის სიღმეებში თხევადი წყლის ოკეანეა, რომელიც ზომით ჩრდილოეთ ამერიკაში მდებარე ზემო ტბის მსგავსია და მასში შეიძლება ცოცხალი ორგანიზმები ბინადრობდნენ.
ყვავები ცნობილი არიან პრობლემების გადაწყვეტისა და უცხო სიტუაციაში ალღოს აღების უნარით, თუმცა გამოცდა, რომელიც მეცნიერმა ალექს ტეილორმა მოაწყო, საკმაოდ რთულია. შეძლებს ეს ჭკვიანი ფრინველი თავის გართმევას?
1939 წელს, მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე ერთი თვით ადრე, ალბერტ აინშტაინმა წერილი გაუგზავნა აშშ-ის პრეზიდენტ ფრანკლინ რუზველტს: „სერ, ახლო მომავალში ელემენტი ურანი შეიძლება გარდაიქმნას ენერგიის ახალ და მნიშვნელოვან წყაროდ. სიტუაციის რიგი ასპექტები მოითხოვს სიფრთხილეს და თუ საჭიროა, დაუყოვნებელ მოქმედებასაც კი ადმინისტრაციის მხრიდან. შესაძლებელი ხდება უკიდურესად ძლიერი ბომბების დამზადება.”
ეს ლექცია ეხება შემდეგ საკითხს – შეგვიძლია მომავლის წინასწარმეტყველება თუ ის თვითნებური და შემთხვევითია? უძველეს დროში სამყარო საკმაოდ თვითნებური ჩანდა. ისეთი კატასტროფები, როგორიცაა წყალდიდობები და დაავადებები, ყველანაირი გაფრთხილების თუ დაკვირვებადი მიზეზის გარეშე ხდებოდა. პრიმიტიულმა ხალხმა ეს ბუნებრივი მოვლენები დაუკავშირა უცნაური და ახირებული ღმერთებისა და ქალღმერთების პანთეონს. არ არსებობდა რაიმე გზა მათი მოქმედების წინასწარ ამოსაცნობად, ამიტომ ერთადერთი იმედი იყო მათთვის საჩუქრების მიძღვნა ან რაიმე ქმედებით გულის მოლბობა. ბევრი ადამიანი დღესაც ანალოგიურად იქცევა და ასე ცდილობს წარმატების მოპოვებას. მაგალითად, მზად არიან რაღაც გააკეთონ იმისთვის, რომ გამოცდაში უმაღლესი ქულა მიიღონ ან მართვის მოწმობა ჩააბარონ.
ლექცია ჩვილ სამყაროებზე. პროფესორი გია დვალი ამ ლექციაში ხსნის, რა ვიცით სამყაროს წარმოშობაზე, საიდან ვიგებთ, რა მოხდა დიდი აფეთქების შემდგომ და როგორ შეიძლება შეიქმნას სამყარო, მათ შორის ჩვენ მიერ (შესაბამისი ტექნოლოგიის პირობებში).
● აღმოაჩინეს ყველაზე ხნიერი გალაქტიკები.
ჰაბლისა და სპიცერის კოსმოსური ტელესკოპების მიერ ერთობლივად განხორციელებულმა დაკვირვებებმა აღმოაჩინა ყველაზე ადრეული გალაქტიკები. ისინი იმ პერიოდში ჩამოყალიბდნენ, როცა ვარსკვლავების ფორმირების პროცესები პიკში შედიოდა. ტელესკოპიდან გალაქტიკები ისეთი ფორმით ჩანან, როგორც 10 მილიარდი წლის წინ იყვნენ. ისინი განსხვავებულია ჩვენს წარმოდგენაში არსებული გალაქტიკებისგან – ზომით პატარები, ყველაზე დიდი კი „ირმის ნახტომის” მეათედი მასის მქონეა. არ გააჩნიათ სპირალური ან ელიფსური ფორმა, არამედ ვარსკვლავების არარეგულარული ფორმის კლასტერებს წარმოადგენენ. აღმოჩენილებს შორის არის 13 მილიარდი წლის 4 გალაქტიკა, რომლებიც „ირმის ნახტომზე” 50-ჯერ სწრაფად ყალიბდებოდნენ. „ნასა” მალე დაიწყებს ადრეული გალაქტიკების უფრო დაწვრილებით შესწავლას, 2018 წელს კი ამ მისიას ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი განაგრძობს.
ჩრდილოეთის ციალი 