გუშინ, 23 სექტემბერს ცერნის მეცნიერებმა სენსაციური განცხადება გაავრცელეს – ლაბორატორიულ პირობებში მათ დაკვირვება მოახდინეს ნეიტრინოებზე, რომლებმაც გადააჭარბეს სიჩქარის ზღვრად მიჩნეულ მაჩვენებელს – 299 792 კმ/წამს. ჟენევაში არსებული ნაწილაკების მასიური ამაჩქარებლის (დიდი ადრონული კოლაიდერი) ამოქმედების შემდგომ მათ 730 კმ დაფარეს 60 ნანოწამით უფრო სწრაფად, ვიდრე ამას სინათლის სხივი მოახერხებდა. 60 ნანოწამი დროის ძალიან პატარა და უმნიშვნელო მონაკვეთია, თუმცა ამ ექსპერიმენტში საკმაოდ დიდი მაჩვენებელი გამოდგა, რადგან კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენა აინშტაინის ფარდობითობის თეორია.
კატეგორია: მეცნიერება
რომელიღაც პარალელურ სამყაროში შენ შეუკვეთე მოკა ლატეს ნაცვლად
ბრიტანული გაზეთის “თაიმსის” მეშვეობით სტივენ ჰოკინგმა ადრე გაავრცელა განცხადება, რომ უცხოპლანეტელებთან კონტაქტის მცდელობას საფრთხეც ახლავს თან – იმ შემთხვევაში, თუკი ისინი ინტელექტუალურები და განვითარებულნი არიან, მათი დედამიწაზე სტუმრობით შეიძლება ინდიელების ბედი გვეწიოს. “წარმოიდგინეთ, თუკი ისინი მოძრაობენ უზარმაზარი ხომალდებით და მათი მშობლიური პლანეტის მთელ რესურსებს ინახავენ. ასეთი განვითარებული არსებები ალბათ გახდებიან მომთაბარეები, დაიპყრობენ გზაში შემხვედრ პლანეტებს და მოახდენენ მათ კოლონიზაციას. თუკი უცხო ცივილიზაციის წარმომადგენლები გვესტუმრებიან, ვფიქრობ, შედეგი იგივე იქნება, რაც ქრისტეფორე კოლუმბის ამერიკაში ჩასვლას ჰქონდა – ადგილობრივი ამერიკელებისთვის ამას კარგი შედეგი არ მოყოლია.” – განაცხადა მეცნიერმა.
National Geographic: კარბონული პერიოდი
კარბონული ჭაობი. კარბონული პერიოდის (360-300 მილიონი წლის წინ) მახასიათებლები სქელი, ხშირი და ჭაობიანი ტყეები იყო, რამაც ხელი შეუწყო დიდი რაოდენობით ტორფის წარმოშობასა და დაგროვებას. დროთა განმავლობაში ტორფი გარდაიქმნა დასავლეთ ევროპისა და ჩრდილო ამერიკის ქვანახშირის მდიდარ მარაგად. კარბონული პერიოდიც (ლათ. carbo/carbonis – ნახშირი) სწორედ ამიტომ ეწოდა.
გავრცელებული ხარვეზები ადამიანის ფიქრებში
ადამიანის გონება საოცარი რამაა. ცოდნა და ფიქრის უნარი გვაძლევს საშუალებას, სწრაფად დავამუშავოთ ინფორმაცია. შეიძლება ერთ საკითხზე ფიქრობდეთ, მაგრამ ტვინის ქვეცნობიერი ათასობით სხვა იდეებს ამუშავებდეს. თუმცა სამწუხაროდ, ჩვენი ტვინი არაა სრულყოფილი, მას გააჩნია ხარვეზები, უშვებს შეცდომებს, რაც გარკვეულ სიტუაციებში ვლინდება. ეს ემართება ყველას, მიუხედავად ასაკისა, სქესისა, განათლებისა, ინტელექტისა და სხვა ფაქტორებისა.
პარადოქსული რეაქციები
პარადოქსული ქმედებები, რომლებიც არაადეკვატურ რეაქციებსა და ქცევებში გამოიხატება, მილიონობით ადამიანს ახასიათებს. ამის გამოსასწორებლად ხშირად საჭიროა ფსიქოთერაპია, რომელიც შეიძლება წლობით გაგრძელდეს.
ფსიქოსექსუალური განვითარების ეტაპები ფროიდისეულად
ზიგმუნდ ფროიდი ერთ-ერთი პირველი იყო, რომელმაც გამოიტანა დასკვნა, რომ გონებრივი დარღვევების მიზეზი იმალება ადამიანის წარსულში, სქესობრივად ჩამოყალიბებისას წამოჭრილ პრობლემებში და ფიზიკური მდგომარეობა ამასთან კავშირში არაა. საზოგადოება მას ძირითადად იცნობს, როგორც “ოიდიპოსის კომპლექსის” აღმწერს, თუმცა ფროიდს გაცილებით ვრცელი და რთული ნაშრომები აქვს შექმნილი, ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო კი ადამიანის განვითარების სტადიებია.
განაგრძე კითხვა
სკეპტიკური თვალით დანახული წინასწარმეტყველური სიზმრები
მსოფლიოში ბევრი ადამიანი ირწმუნება, რომ კატასტროფა ან რაიმე სახის უბედურება წინასწარ იხილა სიზმრის მეშვეობით. რამდენად რეალურია ასეთი წინათგრძნობა? ქვემოთ მოყვანილი სტატია წარმოადგენს ნაწყვეტს ფსიქოლოგ რიჩარდ ვაისმანის წიგნიდან “რატომ ვხედავთ იმას, რაც არ არსებობს”. ვაისმანი მეცნიერულ-სკეპტიკურ მეთოდს მიჰყვება კვლევისას და გვანახებს, როგორ შეიძლება სიზმარმა ჩვენი ტვინი მოატყუოს.
“მოწმის ეფექტის” ცნობილი შემთხვევები
მოწმის ეფექტს ფსიქოლოგიაში იმ სოციალურ მოვლენას უწოდებენ, რომლის დროსაც მძიმე სიტუაციაში ადამიანები არ ეხმარებიან დაშავებულს, თუკი მათ გარდა ახლომახლო სხვებიც არიან. ამასთან, რაც მეტია მაყურებელთა რიცხვი, მით ნაკლებია დახმარების შანსი. ყველაზე ცნობილი შემთხვევა და ამ მოვლენის პროტოტიპი ბიბლიაშია აღწერილი, იესოს მოყოლილ იგავში: მგზავრი ავაზაკებმა გაძარცვეს, დაჭრეს და დააგდეს ცოცხალ-მკვდარი. გზაზე ჩაიარა მღვდელმა, შეხედა მას და აუარა გვერდი. ასევე მოიქცა ლევიტელიც. ცოტა ხანში გამოიარა სამარიტელმა, შეებრალა, შეუხვია ჭრილობა, შესვა თავის სახედარზე, მიიყვანა სასტუმროში და მოუარა მას. სასტუმროს პატრონს ორი დინარი მისცა და მოვლის შემთხვევაში უფრო მეტს დაჰპირდა. ქვემოთ მოყვანილ სიტუაციებში კი არავინ იქცევა და არც ფიქრობს სამარიტელივით მოქცევას.
“მოსიარულე” თევზი – ევოლუციის მოდელი მოქმედებაში
არიან თევზები, რომელთათვისაც წყლის გარეშე ყოფნა სულაც არაა დამღუპველი და უფრო მეტიც, მშვენივრად ეგუებიან ასეთ პირობებს. ამის მაგალითია ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე მობინადრე ე.წ. “ზღვის მხტუნავი ფინია” (Alticus arnoldorum). მეცნიერებმა შეძლეს და დაკვირვებით შეისწავლეს ხმელეთზე მაცხოვრებელი თევზი, რომელიც მიკრონეზიის ტერიტორიაზე ბინადრობს.
განაგრძე კითხვა
ასტრონომებმა ალმასის პლანეტა აღმოაჩინეს
მანჩესტერის უნივერსიტეტის მეცნიერებს სჯერათ, რომ აღმოაჩინეს პლანეტა, რომელიც ალმასისგანაა აგებული. ჯუჯა პლანეტა ჩვენს გალაქტიკაში მდებარეობს და სავარაუდოდ წარსულში მასიური ვარსკვლავი იყო, შემდეგ კი ძვირფასი ქვის პლანეტად გარდაიქმნა. ჩეშირის ობსერვატორიაში მკვლევართა ჯგუფმა ჯერ პულსარი (ნეიტრონული ვარსკვლავი) აღმოაჩინა, შემდეგ კი ტელესკოპით დაკვირვებისას მის გარშემო მოძრავი ობიექტიც შენიშნეს. ბრიტანელ მეცნიერებს ეთანხმებიან ამერიკელი, გერმანელი, იტალიელი და ავსტრალიელი კოლეგებიც. მათი თქმით, “ალმასის პლანეტა” ვარსკვლავის ნარჩენია.
ახლადაღმოჩენილი ობიექტი დიამეტრით დაახლოებით 64 000 კმ-ია, რაც დედამიწისას ხუთჯერ აღემატება. თუმცა ის იმდენად ახლოსაა პულსართან, რომ უფრო დიდი ზომის შემთხვევაში ვარსკვლავის გრავიტაციული ძალების გავლენით ნაწილებად დაიშლებოდა. პლანეტის მასა მზისას 1.4-ჯერ აღემატება და წუთში 10 000 ბრუნს აკეთებს. პულსარის გარშემო შემოსავლელად მას 2 საათი და 10 წუთი სჭირდება და მისგან დაახლოებით 600 000 კმ აშორებს, რაც ცოტათი ჩამორჩება მზის რადიუსს. პატარა ზომის მიუხედავად, პლანეტა იუპიტერზე მძიმეა.
ჩრდილოეთის ციალი 