1955 წლის 18 აპრილს 76 წლის ასაკში გარდაიცვალა უდიდესი მათემატიკოსი და ფიზიკოსი, ალბერტ აინშტაინი. მის სხეულს კრემაცია გაუკეთეს, ტვინი კი 7 საათის შემდეგ, დილით, პრინსტონის უნივერსიტეტის პათოლოგანატომმა ტომას ჰარვეიმ ამოიღო და შეინახა. დროთა განმავლობაში XX საუკუნის გენიოსის ტვინი იქცა მრავალი კვლევისა და სპეკულაციის ობიექტად. მის ტვინში არსებულ ნორმებსა თუ გადახრებზე დაყრდნობით ცდილობდნენ, ეპოვათ გასაღები გენიოსობისკენ.
განაგრძე კითხვა
როგორები იქნებიან მომავალი ადამიანები? National Geographic გვაწვდის 4 ვარიანტს იმისა, თუ როგორ შეიძლება განვითარდნენ ან არ განვითარდნენ ჩვენი შთამომავლები, ანუ ადამიანთა რასა.
ჩარლზ დარვინის წიგნმა “სახეობათა წარმოშობა”, რომელიც 150 წლის წინ გამოქვეყნდა, ადამიანებს მათი ევოლუციური წარსული დაანახა, მეცნიერები კი მაიმუნთა ნამარხებამდე მიიყვანა. მაგრამ საით მივყავართ ევოლუციას? იქნებიან ჩვენი შთამომავლები ჩვენი მსგავსნი და არ განიცდიან ცვლილებას? თუ დაკუნთული კიბორგები იქნებიან? იქნებ სულაც გრძნობებს ციფრულ რეჟიმში გადაიყვანენ და ელექტრონული უკვდავი არსებები გახდებიან?
როგორი უცნაურიც გინდა ჩანდეს ეს ალტერნატივები, გავიხსენოთ, რომ 150 წლის წინ წიგნ “სახეობათა წარმოშობა”-ში აღწერილი სცენარი ადამიანისა და მაიმუნის კავშირის შესახებ ბევრისთვის სხვა არაფერი იყო, თუ არა მორიგი სისულელე.
თამამად შეიძლება ითქვას, რომ ამ სურათზე ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული შეხვედრაა აღბეჭდილი – მასზე ვხედავთ XX საუკუნის უჭკვიანეს ადამიანებს. თუმცა ამ ადამიანთა უმეტესობა ფართო საზოგადოებისთვის უცნობია, ერთი შეხედვით მხოლოდ აინშტაინის, ბორისა და კიურის ამოცნობაა ადვილი. ამ პირონებათაგან უმეტესობამ მოგვიანებით ნობელის პრიზი აიღო ფიზიკის ან ქიმიის დარგში.
განაგრძე კითხვა
ადამიანებმა დაიპყრეს ევერესტი და ფეხი დადგეს მთვარეზე. ალბათ უპრიანია, ვიფიქროთ, რომ ჩვენს წინაპრებთან შედარებით უფრო განვითარებულები და უკეთესები ვართ. თუმცა ფიზიკური მაჩვენებლებიდან გამომდინარე, ეს ასე არ არის. რეალურად, ადამიანთა მოდგმა პატარავდება.
ოთხშაბათს, 15 ივნისს, მთვარე ფერს შეიცვლის, ამასთან სრულად დაბნელდება. 2000 წლის შემდეგ ეს იქნება მთვარის ყველაზე ხანგრძლივი დაბნელება. თუკი ცა მოწმენდილი იქნება, სავსე მთვარე სისხლისფრად გამოჩნდება 100 წუთის განმავლობაში. თუმცა ნასას განცხადებით, ევროპელები გამოტოვებენ დაბნელების საწყის ეტაპს, რადგან ეს შებინდებამდე მოხდება. დაბნელება დაიწყება ბრიტანეთის საზაფხულო დროით 18 სთ 24 წთ-ზე (21:24 თბ. დრ.) და დასრულდება შუაღამით. თუმცა მზე დიდ ბრიტანეთში 21:19-ზე ჩადის. მოვლენის დაკვირვების საშუალება ექნებათ აღმოსავლეთ აფრიკის, ახლო აღმოსავლეთის, ცენტრალური აზიისა და დასავლეთ ავსტრალიის მაცხოვრებლებს.
მთვარე სინათლეს მზისგან ირეკლავს. დაბნელების დროს დედამიწა, მზე და მთვარე ერთ ხაზზე განლაგდებიან და დედამიწის ჩრდილი მთვარეს ფარავს. მზის სინათლე, რომელიც დედამიწის ატმოსფეროში შემოდის, მთვარეს წითელ, ყავისფერ ან შავ ელფერს აძლევს.
Time Warp წარმოადგენს “დისქავერის” ცნობილ გადაცემას, რომელიც პოპულარული მეცნიერების ტიპისაა. მისი წამყვანია ჯეფ ლიბერმანი. გადაცემაში მაღალი სიჩქარის კამერით იღებენ ყოველდღიურ მოვლენებს, შემდეგ კი ხდება ამ კადრების შენელება და აშკარავდება, როგორ მოქმედებს ფიზიკის კანონები ჩვენს ყოველდღიურ ცხოვრებაზე. მაგალითად, მათ გადაუღიათ წყლის წვეთის დაცემა, აფეთქება, ტყვიის გასროლა, ბალეტის ცეკვა, კუნთების მოქმედება და ა.შ.
განაგრძე კითხვა
დიდი ბარიერული რიფი შეიძლება 20 წელიწადში გაქრეს. დიდი ბარიერული რიფის მდგომარეობა თბილი წყლებით ისე გაუარესდება, რომ 20 წელიწადში ძნელად საცნობი გახდება. ნახშიროჟანგმა დიდი ზიანი მიაყენა რიფებს, რის გამოც სავარაუდოდ 2030-სა და 2060 წლებს შორის პერიოდში მარჯნის რიფები გაქრებიან. ეს იქნება მსოფლიოში პირველი გლობალური ეკოსისტემა, რომელიც წარსულს ჩაბარდება. მეცნიერები ამაზე უკვე აღარ დავობენ, საფრთხე საკმაოდ დიდია და რეალური.
ჩვენი ორგანიზმი გამოიმუშავებს ასპირინს. ხილისა და ბოსტნეულის ჭამა ეხმარება სხეულს, თავად წარმოქმნას ასპირინი. კვლევამ აჩვენა, რომ ვინც იღებდა ბენზოინის მჟავას – ნივთიერებას, რომელიც უხვადაა ხილ-ბოსტნეულში – შეეძლო სალიცილის მჟავის გამომუშავება. სალიცილის მჟავა თავის მხრივ ასპირინის შემადგენელი ნაწილია, აძლევს მას ანთების საწინააღმდეგო და ტკივილგამაყუჩებელ თვისებებს.
თანამშრომლების თვლემა უფროსისთვის სასარგებლოა. სამსახურში 20 წუთიანი წათვლემა აფხიზლებს ორგანიზმს, ააქტიურებს ტვინს, უფრო ნაყოფიერს ხდის შრომას. ეს სასარგებლოა ასევე გულისთვის. ბერძენ სტუდენტებზე დაკვირვებამ აჩვენა, რომ ვინც კვირაში სამჯერ მაინც დღისით წაიძინებდა, 37%-ით უმცირდებოდა შანსი გულთან დაკავშირებული პრობლემებით სიკვდილისა.
ამერიკელმა მეცნიერებმა კვლევის შედეგად დაადგინეს, როგორ ფორმირდება სიტყვები ტვინში. მათ იპოვეს გზაც, რომლის მეშვეობით მომავალში შესაძლებელი გახდება ადამიანის ფიქრების ამოცნობა, შესაბამისად უუნარო ადამიანებიც შეძლებენ “საუბარს”.
იმისთვის, რომ ამ შედეგამდე მისულიყვნენ, მეცნიერებმა მოახერხეს ტვინის ყველაზე ღრმა და ფარულ ადგილებში შეღწევა. ელექტროდების დახმარებით მათ აღმოაჩინეს უბანი, რომელიც პასუხისმგებელია იმ 40-ოდე ბგერის წარმოქმნაში, რომლებიც ქმნიან ინგლისურ ენას. ამის შემდეგ მათ დაადგინეს, რომ თითოეულ ბგერას გააჩნია თავისი უნიკალური სიგნალი, რომელიც, მეცნიერთა ვარაუდით, საშუალებას მისცემს კომპიუტერულ პროგრამას, წაიკითხოს ადამიანთა აზრები და გადმოსცეს, თუ რისი თქმა სურთ მათ.
პლაცებო არის სამედიცინო დანიშნულების სიმულატორი, რომლის საშუალებითაც ექიმები ავადმყოფებს არწმუნებენ, რომ ის გამოჯანმრთელდება. პლაცებოთი მკურნალობის დროს ავადმყოფს აძლევენ რაიმე სახის აბს, აწვდიან არასწორ ინფორმაციას ან ატარებენ მასზე ცრუოპერაციას. ექიმი არწმუნებს, რომ ამ პროცედურის შემდეგ ის გამოჯანმრთელდება, მაგრამ უმალავს პლაცებოს ინერტულობის ფაქტს. ეს ქმედება საჭიროა იმისთვის, რომ პაციენტმა ირწმუნოს საკუთარი გამოჯანმრთელების შესახებ.
განაგრძე კითხვა
ჩრდილოეთის ციალი 