10 მნიშვნელოვანი მომენტი კაცობრიობის ისტორიაში


ამაყად შეიძლება ითქვას, რომ განვითარებული ინტელექტისა და გარემოზე მოხდენილი მანიპულაციების მეშვეობით ადამიანებმა გაცილებით მეტს მიაღწიეს, ვიდრე დედამიწაზე მობინადრე ნებისმიერმა სხვა სახეობამ. დღევანდელი ტექნოლოგიით შესაძლებელია ხელოვნური ქსოვილების შექმნა, მთვარეზე გაფრენა, ქირურგიაში ლაზერის გამოყენება, ატომის გახლეჩა და ა.შ. თუმცა ამ საოცარი მიღწევების დიდი ნაწილი მხოლოდ საზოგადოების მაღალი ფენებისთვისაა ხელმისაწვდომი და რიგითი მოსახლეობის ყოფა-ცხოვრებაზე გავლენას არ ახდენს. ასეა თუ ისე, არსებობს ისეთი მიღწევები თუ აღმოჩენები, რომლებმაც თითქმის ყველა ადამიანზე იმოქმედა და ცხოვრების პირობები მნიშვნელოვნად გაგვიუმჯობესა.


 
 


ლოგიკური აზროვნება – რამდენიმე მილიონი წლის წინ
ლოგიკური აზროვნება, რომელსაც მეორენაირად მეცნიერულ აზროვნებას უწოდებენ, მსჯელობისა და ანალიზის პროცესია, რომლის მიზანია, მოცემულ სიტუაციაში მართებული დასკვნა გამოიტანოს. მაგალითად, იმის შემჩნევა, რომ ყოველთვის, როცა ვიღაც გარკვეული სახის კენკრას ჭამს, მალევე ავადმყოფობისგან კვდება, გვიბიძგებს დასკვნისკენ, რომ ეს კენკრა მომწამლავია. თუმცა ის, რომ ვიღაცამ რაიმე სახის ხილი შეჭამა და მალევე გაწვიმდა, არ ნიშნავს, რომ წვიმის მოსვლა ხილის მირთმევამ გამოიწვია, რადგან მას არ ჰქონია განმეორებადი ხასიათი და არც მისი დასადასტურებელი ტესტი ჩატარებულა. ცხოველების დიდ ნაწილს ასეთი დასკვნების გამოტანა ლოგიკური აზროვნების გარეშე შეუძლია. ცრურწმენების უმეტესობა კი სწორედ არალოგიკური მიდგომიდან იღებს სათავეს, როცა რამდენჯერმე მომხდარი დამთხვევა შეცდომით განიმარტება და სხვა მნიშვნელობა ეძლევა. ზოგიერთ უძველეს ცივილიზაციაში რელიგიური პირებიც კი ჰყავდათ, რომლებიც სხვადასხვა ნიშნებს განმარტავდნენ საკმაოდ რთული და მრავალფეროვანი ცრურწმენების მიხედვით, რასაც ზოგჯერ სავალალო შედეგები მოჰყვებოდა ხოლმე. ლოგიკური ფიქრის მეშვეობით ადამიანებმა შეძლეს სხვადასხვა მოვლენების, მიზეზისა და შედეგის ერთმანეთთან დაკავშირება. ნებისმიერი სახის წინსვლა, რაც კაცობრიობას გაუკეთებია, სწორედ ამის წყალობით ხდება, რაც თავის მხრივ უკეთესი გარემოს შექმნას გვიადვილებს.

 


ქვის იარაღები – 2.6 მილიონი წლის წინ
ჰომინიდები და სხვა ცხოველები მილიონობით წლების განმავლობაში ამზადებდნენ იარაღებს, თუმცა მათი უმეტესობა ქვის დამუშავებას ვერ ბედავდა. ფოთლებისა და ხისგან დამზადებული იარაღები ლპებოდა ან იცვითებოდა, ქვა კი გაცილებით გამძლე მასალაა და ხანგრძლივი დროის მანძილზე ემსახურება პატრონს. ნადირობის შემდეგ შესაძლებელი იყო შუბის წვერის გაწმენდა და ძველებური იერის დაბრუნება, რომ შემდეგში ისევ გამოეყენებინათ. ქვის დამუშავებამ ნადირობა უფრო ეფექტური გახადა. ქვის იარაღის დამზადება და შემდგომში მისი დახვეწა მოითხოვდა უფრო მეტ ინტელექტსა და წარმოსახვას, ვიდრე იმ პერიოდის ცხოველების უმეტესობას ჰქონდა. ამიტომ ადამიანებმა განვითარებული ტვინის მეშვეობით უკეთესი იარაღების შექმნა შეძლეს, გაიუმჯობესეს ცხოვრება, უფრო დიდხანს ცოცხლობდნენ და მეტად ნაყოფიერ შთამომავლობას ტოვებდნენ.

 


ცეცხლის კონტროლი – 1 მილიონი წლის წინ
მიუხედავად იმისა, რომ არის ცნობები, როგორ ასრულებდნენ რიტუალურ ცეკვებს ცეცხლის გარშემო ჩვენი ევოლუციური ნათესავები – შიმპანზეები და ხანდახან ცეცხლმოკიდებულ ტოტებსაც იყენებდნენ, ადამიანი რჩება ერთადერთ არსებად, რომელმაც ცეცხლის დანთების ხელოვნება აითვისა. ცეცხლს მოაქვს სითბო და კომფორტი, მაგრამ ამაზე მნიშვნელოვანი საკვების მომზადების ფუნქციაა. ჩვენმა წინაპრებმა აღმოაჩინეს, რომ ამ გზით დამზადებული საჭმელი უფრო უსაფრთხო და ადვილად გადასამუშავებელი იყო, რამაც მათი დიეტა უფრო მეტად დატვირთა ხორცეულით. მძლავრი და მცენარეულის ღეჭვაზე მორგებული ყბები თანდათან ზომაში შემცირდა, ტვინმა კი ზრდა დაიწყო, რათა ნადირობა უფრო მეტად ეფექტური ყოფილიყო. მსხვერპლის გამოჭერისა და ერთმანეთთან კომუნიკაციის ხელოვნება მეტ ინტელექტს მოითხოვდა. ცეცხლმა შეცვალა ადამიანთა კვების სტილი, შესაბამისად – საჭმლის მომნელებელი სისტემა, ყბების ფორმა, კბილები და იქცა ერთ-ერთ უდიდეს ფაქტორად თანამედროვე ინტელექტუალური ადამიანის ჩამოყალიბებაში. ქვის იარაღებმა ხელი შეუწყო ტვინის ზრდას, ცეცხლის კონტროლის უნარმა კი ეს პროცესი გაცილებით დააჩქარა. ამის შემდგომ არც ისე დიდ პერიოდში ადამიანის ტვინის ზომა ორჯერ გაიზარდა.

 


ცხოველების მოშინაურება – 10 000 წლის წინ
მოხეტიალე ცხოვრებისა და მუდმივად ნადირობაზე ჩასაფრების ნაცვლად ადრეული ადამიანების გარკვეულმა ჯგუფმა აღმოაჩინა, რომ შესაძლებელი იყო ნაკლებად აგრესიული ცხოველების ყოლა მათი საცხოვრებლის სიახლოვეს, რაც შემდგომში დახმარებას გაუწევდათ მოგზაურობისას. მოგვიანებით მსგავსი სახის უფრო ხანგრძლივი დასახლებები შეიქმნა და ადამიანებსაც მეტი თავისუფალი დრო მიეცათ. შემდეგ იგივე გაიმეორეს მცენარეების შემთხვევაშიც და საფუძველი ჩაეყარა სოფლის მეურნეობას. შეწყვილება და მოშენება გახდა ფრთხილი კონტროლირებადი პროცესი, ქსოვა და ხელოვნების სხვა დარგები უფრო დაიხვეწა, გაიზარდა სხვადასხვა ტიპის საქონლით ვაჭრობის მასშტაბები. ადრეული საზოგადოება ძირითადად შემგროვებლობას ან ნადირობას მისდევდა და საქმიანობის მხრივ დიდი არჩევანი არ იყო, ამ პერიოდში კი ასობით ახალი ვარიანტი გაჩნდა, დაწყებული მეტალზე მომუშავეებიდან დამთავრებული მესაქონლეებითა და პირველყოფილი ვეტერინარებით. მაშინდელი მსოფლიო მოსახლეობა სავარაუდოდ რამდენიმე მილიონი იყო, ფერმერობამ კი ამ რიცხვის მკვეთრ ზრდას შეუწყო ხელი. ფერმერობას სხვა ეფექტიც ჰქონდა: საკვების დიდი მარაგები, რომლებიც ამ გზით მიიღებოდა, ხელს უწყობდა სხვადასხვა სახის დაავადების გადამტანი პარაზიტების ზრდას, რამაც ხელი შეუწყო ადამიანების იმუნური სისტემის გაძლიერებას.

 


ბორბალი – 6 000 წლის წინ
ქრისტეს შობამდე IV ათასწლეულში ბორბალი გამოჩნდა მსოფლიოს რამდენიმე რეგიონში – მესოპოტამიაში, ჩრდილოეთ კავკასიასა და ცენტრალურ ევროპაში. თავიდან მისით არც ისე აღტაცებულნი იყვნენ, რადგან სწორი გზების ნაკლებობის გამო ბორბალს ბევრი მომხმარებელი არ ჰყავდა. თანდათანობით ადამიანებმა სულ უფრო მეტი ტერიტორია აითვისეს დასასახლებლად და მუდმივად იგებოდა ახალი ბილიკები, სადაც საზიდრები გავლას შეძლებდნენ, ამან კი გაცილებით გაზარდა შრომის ნაყოფიერება. ჩვეულებრივმა ბორბალმა დასაბამი მისცა წყლის ბორბალსა და ქარის წისქვილს, რომლებმაც მოგვცეს ენერგია და შეამსუბუქეს ის ძალისხმევა, რაც ფერმერობასა და საკვების წარმოებას სჭირდებოდა. მოგვიანებით განვითარდა გადასაზიდი საშუალებები და ეტლები, რამაც თავისი როლი ითამაშა ომებსა და მოგზაურობებში. ჩვეულებრივი ბორბლის შთამომავლები ასევე არიან სართავი ჯარა (რომლითაც ტანისამოსი იკერებოდა), სამეთუნეო ჩარხი (რომლითაც მაღალი ხარისხის კერამიკა იწარმოებოდა), შკივები და კბილანები (რომელთა მეშვეობითაც განვითარდა მექანიკის ყველა დარგი), ასტროლაბი (უძველესი ასტრონომიული ხელსაწყო ციურ სხეულთა პოზიციის დასადგენად), პროპელერი (მამოძრავებელი ძალა თვითმფრინავისა და გემისთვის) და ორთქლის ძრავა.

 


მათემატიკა – 20 000 წლის წინ
დასაწყისში მათემატიკა ძალიან ნელა ვითარდებოდა, თუმცა მიწათმოქმედების განვითარებამ მისი საჭიროება გაზარდა. პროდუქტის გაცვლა-გამოცვლა და დიდი რაოდენობით საქონლის შენახვა ანგარიშის ცოდნას მოითხოვდა. ფერმერობის გაზრდასთან ერთად მიწათმოქმედებს დასჭირდათ არამარტო ასამდე და ათასებამდე დათვლა, არამედ ამ რიცხვების მიმატება-გამოკლებაც, რამაც გამოუმუშავათ მარტივი არითმეტიკული ოპერაციების შესრულების უნარი. მათემატიკის მეშვეობით ვაჭრობა უფრო კომპლექსური გახდა. შემდეგ ამას მოჰყვა ფულის გამოგონება, რამაც ხელი შეუწყო ბიზნესის რევოლუციას და ეკონომიკა და კომერცია გააფართოვა. მათემატიკის განვითარების წყალობით ინჟინერია და ასტრონომია ცალკეულ და ძლიერ დარგებად ჩამოყალიბდნენ, ეს ყველაფერი კი თანამედროვე მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის საფუძველი გახლდათ. შემდგომში მსოფლიომ გაიცნო არაბული რიცხვები და პოზიციური სისტემა (თვლის სისტემა, რომელშიც ყოველი ციფრის წონა დამოკიდებულია მის პოზიციაზე), რითაც მათემატიკა საყოველთაოდ აღიარებული გახდა.

 


მეტალის დამუშავება – 10 000 წლის წინ
სავარაუდოდ პირველი მეტალი, რომელსაც ფართოდ გამოიყენებდნენ, იყო ოქრო. ეს იმის გამოა, რომ სხვა კონკურენტების უმეტესობისგან განსხვავებით, ის ბუნებრივად არის სუფთა ფორმის და საკმარისად რბილია საიმისოდ, რომ ქვის იარაღებით დამუშავდეს. უძველეს ეპოქაში – ფარაონების ეგვიპტეში, ვედურ ინდოეთში, ისრაელის ტომებში, მაიას ცივილიზაციაში – მეტალს დიდი ღირებულება ჰქონდა, რადგან მათ ხშირად მისტიკური ელფერი ეძლეოდათ ადგილობრივი ლეგენდების გამო. ამ პერიოდის ადამიანებმა აღმოაჩინეს, რომ ცეცხლისგან წამოსული სითბოს მეშვეობით შესაძლებელი იყო, მადნეულიდან სხვა მეტალიც გამოეცალკევებინათ და თუკი ქვა ლითონებს შეიცავდა, მათთვის გამოსადეგი ხდებოდა. სპილენძი და კალა განსაკუთრებული სიმტკიცის გამო დიდად ფასობდნენ, მაგრამ მრავალჯერად გამოყენებაში ისინიც კი იცვითებოდნენ, სანამ არ მოიფიქრეს მათი გაერთიანება. ეს სავარაუდოდ შემთხვევით მოხდა და ასე გაჩნდა ბრინჯაო – შენადნობი, რომელიც გაცილებით მყარი იყო და შესაბამისად, უფრო სასარგებლო. ბრინჯაოს იარაღებმა და ხელსაწყოებმა მალე დაჯაბნეს ყველა კონკურენტი. ფერმერული ინსტრუმენტები, ეტლები, აბჯარი, მეცნიერული ხელსაწყოები არაჩვეულებრივად გაუმჯობესდა. რკინის დამუშავებას უფრო დიდი დრო სჭირდებოდა, რადგან მისი დნობის ტემპერატურა ძალიან მაღალია (1538°C), თუმცა მაინც მოახერხეს და აღმოაჩინეს, რომ უკეთესი ვარიანტიც კი იყო. მეტალზე მომუშავეებმა შენიშნეს, რომ თუკი რკინა კონტაქტში შევიდოდა ორგანულ ნივთიერებებთან, ყალიბდებოდა თითქმის სრულყოფილი ლითონი – ფოლადი. ფოლადი უფრო მეტად გამძლეა დაჟანგვის მიმართ და უფრო ადვილია მისი შედუღება, დღევანდელ ეპოქაში კი ფართოდაა გავრცელებული და მასიურად მოიხმარება.

 


ქაღალდი – ქრისტეს შობამდე II საუკუნე
ჩინური გამოგონების, ქაღალდის ფართო მოხმარება ძირითადი ფაქტორი გახლდათ საყოველთაო განათლების დონის ამაღლებაში. მანამდე ადამიანები ძირითადად ქვიშაზე ან მიწაზე წერდნენ, რაც ხანგრძლივ პირობებში არაპრაქტიკული იყო. ამიტომ ხალხის ძირითადი ნაწილი უწიგნური რჩებოდა, მხოლოდ მცირეოდენი მასა იყო ინტელექტუალი. საყოველთაო განათლება გულისხმობდა იმას, რომ წერის პროცესი უნდა ყოფილიყო მარტივი და ეფექტური, ამიტომ რთული იეროგლიფები დახვეწეს და გაალამაზეს. მარტივი წერის ახალი ხელოვნება იმდენად ხელმისაწვდომი იყო, რომ მიაღწია იმ ადამიანებამდეც კი, რომლებსაც არც ქაღალდი ჰქონდათ და არც იმის საშუალება, წერა-კითხვა ესწავლათ. ფართოდ გავრცელებული განსწავლულობა და შემდგომ განვითარებული წერის სტილი საოცრად სასარგებლო იყო ინფორმაციის შესანახად და კონკრეტულ ეპოქაში არსებული ცოდნის ფურცელზე გადასატანად, რათა შემდგომ თაობებამდე მიეწვდინათ. ფართო მასებისთვის ხელმისაწვდომი ცოდნის მოცულობა მუდმივად და სწრაფად იზრდებოდა, აღარ იყო დამოკიდებული იმ ერთეულ ადამიანებზე, რომლებიც ინფორმაციას ზეპირად სწავლობდნენ. განათლების დონის მატებამ უფრო ადვილი გახადა შორ მანძილზე კომუნიკაცია და იყო პირველი პატარა ნაბიჯი ერთიანი მსოფლიო საზოგადოებისკენ.

 


საბეჭდი მანქანა – 1440 წელი
ქაღალდი და ინფორმაციის ჩაწერის საშუალება მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იყო ცოდნის შენახვასა და გავრცელებაში, მაგრამ ამ ყველაფერს უარყოფითი შედეგიც ჰქონდა – წიგნების დასაწერად საჭირო იყო დიდი ხნის განმავლობაში მუყაითი შრომა, რის გამოც მათი რაოდენობა არც ისე დიდი გახლდათ და მხოლოდ მნიშვნელოვან საკითხებს ეხებოდა. იოჰან გუტენბერგის მიერ საბეჭდი მანქანის გამოგონებამ საშუალება მისცა ადამიანებს, ნაკლები ენერგიის დახარჯვით და მოკლე დროში დაემზადებინათ წიგნები, რამაც კიდევ უფრო გაზარდა ცოდნის ხელმისაწვდომობა და გავრცელების არეალი, თემატიკა კი მეტად მრავალფეროვანი გახდა. მუდმივად იზრდებოდა მთლიანი მოცულობა იმ ინფორმაციისა, რომლის შენახვაც შესაძლებელი იყო. წიგნები უფრო ადვილად საშოვნი გახდა და ამის შედეგად განათლების დონემ სწრაფი მატება დაიწყო. მაშინდელი მიზანი, რომ ყველა ბავშვს უნდა ჰქონოდა განათლების მიღების საშუალება, დღესდღეობით თითქმის სრულად მოქმედებს პრაქტიკაში. მსოფლიო მოსახლეობის ინტელექტის დონის ამაღლების საკითხში ეს პერიოდი ძალიან მნიშვნელოვანი გახლდათ.

 


ვაქცინაცია – 1724 წელი
მიუხედავად იმისა, რომ მას რამდენიმე ძველი ცივილიზაცია იყენებდა და საბოლოოდ ინდოეთში ან ჩინეთში განვითარდა XVI საუკუნეში, მისი სწორი გაგება მხოლოდ XVIII საუკუნეში მოხდა, ფართო გავრცელება კი გასულ საუკუნეში დაიწყო. ალბათ ზედმეტია ამ გამოგონების სარგებლიანობაზე საუბარი. ისეთი დაავადება, როგორიცაა ყვავილი, ვაქცინაციის წყალობით სრულად გაქრა. მანამდე კი ყვავილით დაავადებული მოწიფული ადამიანების ნახევარი და ბავშვების 80% იღუპებოდა. საუკუნეების მანძილზე ეს დაავადება წელიწადში მილიონობით ადამიანს ასალმებდა სიცოცხლეს. ზოგიერთი ცნობით, ამ მაჩვენებელმა მხოლოდ მეოცე საუკუნეში 500 მილიონს მიაღწია. სიტყვა „ვაქცინა” პირველად 1796 წელს გამოიყენა ინგლისელმა ექიმმა ედვარდ ჯენერმა, რომელიც მანამდე ყვავილისგან დასაცავად ადამიანებს უცრიდა ძროხის ყვავილს. ძროხის ყვავილი ჰგავდა ყვავილის დაავადებას, თუმცა უფრო მსუბუქი იყო და მისი მეშვეობით შექმნილი იმუნიტეტი თავისუფლად უმკლავდებოდა ყვავილს. 1977 წელს აცრილთა რაოდენობამ ზღვარს მიაღწია და რადგანაც აღარავინ დარჩა, ვინც შეიძლებოდა დასნეულებულიყო, ეს დაავადება უბრალოდ გაქრა. ყვავილის ბოლო ორი მსხვერპლი 1978 წელს დაფიქსირდა ინგლისის ქალაქ ბირმინგემში. ასევე უთვალავი სხვა უსიამოვნო და მომაკვდინებელი დაავადება, რომელთა წინაშეც ჩვენი წინაპრები უძლურნი იყვნენ, ამჟამად ადვილად აცილებადია პატარაობისა და ბავშვობის ასაკში ვაქცინის მეშვეობით. ვაქცინაციის შექმნამ იხსნა მილიარდობით სიცოცხლე და ადამიანთა ცხოვრება გაცილებით გააუმჯობესა.

 
 
To Be Continued..

Advertisements

21 responses to “10 მნიშვნელოვანი მომენტი კაცობრიობის ისტორიაში

  1. Lshisa 30/03/2012, 9:40 PM

    საინტერესო იყო… 🙂
    მაგრამ რაც მუდამ მაინტერესებდა – როგორ იგებენ 2,5 მილიონი წლის წინანდელი რომაა ესა თუ ის მოვლენა? 🙂
    მე სულ გამკვირვებია რატომ აღარავინ ამბობს რომ ასეთი წლები, ასეთი დასახელებები ს ა ვ ა რ ა უ დ ო ა და არა აქსიომა… 🙂

    Like

    • Charlius 30/03/2012, 10:51 PM

      გამარჯობა, საინტერესო კითხვა დასვი 🙂 ერთ საიტზე განვმარტე ადრე ეგ საკითხი კომენტარის სახით და პირდაპირ დაგიკოპირებ:

      ––––––

      საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებში არსებობს დათარიღების რამდენიმე მეთოდი და თითოეულს აქვს თავისი ზღვარი, ანუ სადამდე შეიძლება იქნას გამოყენებული. მაგალითად, არის რადიოკარბონული მეთოდი, რომელიც გამოიყენება მაქსიმუმ 60 000 წლის ობიექტებზე. ასაკის გამოთვლის პრინციპი ამ შემთხვევაში ეფუძნება C14-ის რაოდენობას. ნახშირბადი ატმოსფეროში გვხდება თავისუფალი იზოტოპების სახით – С12, С13 და რადიოაქტიური სახით – С14 . ცოცხალი ორგანიზმის სიკვდილის შემდეგ სტაბილური იზოტოპები (С12,С13) რჩება იმ რაოდენობით, რა რაოდენობაც იყო სიკვდილისას, ხოლო С14 იწყებს დაშლას. ნახევარდაშლის პერიოდი არის 5730 ± 40 წელი. ანუ ბიოლოგიური მასალის დათარიღებისას ითვლება С12 და С13, შემდეგ С14 და ბოლოს გამოაკლდება ერთმანეთს. მიიღება თარიღი, რომელიც ყოველ 5730 წელზე ± 40 წლით არის მცდარი.

      არის ამინომჟავებით დათარიღება, რომელიც 5000 წლიდან 2 მილიონ წლამდე ასაკის ნამარხებზეა გათვლილი. ბიოლოგიური ქსოვილები შეიცავენ ამინომჟავებს ორი კონფიგურაციით: “D” და “L”. “L” კონფიგურაციაში ამინომჟავები რჩება, სიკვდილის შემდეგ კი შეფარდება D/L უახლოვდება წონასწორობას ანუ 1-ს. D/L შეფარდების გაზომვითა და ამინომჟავების ცვალებადობის პრინციპის გათვალისწინებით გამოითვლება სიკვდილის შემდეგ რა პერიოდია გასული.

      არის ურანით დათარიღება – 1 მილიონი წლიდან 4.5 მილიარდ წლამდე. ურანის იზოტოპ U238-ის ნახევარდაშლის პერიოდია 4.47 მილიარდი წელი, არის სხვა იზოტოპებიც, რომელთა ნახევარდაშლის პერიოდი დაახ. 700 მილიონი წელია. ამასთან, ნახევარდაშლის პერიოდები არ იცვლება დროში და არაა დამოკიდებული გარემო პირობებზე. ამას ადასტურებს სამყაროზე ჩატარებული დაკვირვებები.

      ამათ გარდა არის კერამიკების, ქანების, ქვების, შრეების და ა.შ. დათარიღება, რაც აადვილებს თარიღის განსაზღვრას და დაზუსტებას. ესენი იყო ცნობილი მეთოდები, კიდევ არის სხვა წვრილ-წვრილი დამხმარე მეთოდები, რომლებსაც დამატებით თავის დაზღვევის მიზნით იყენებენ.

      ––––––

      მეორე კითხვას რაც შეეხება, დათარიღების მეთოდებში ცდომილება არაა იმდენად დიდი, რომ საკითხი ვარაუდის დონეზე იყოს. მაგალითად, თუკი დინოზავრის ძვალი დათარიღდა 100 მილიონი წლით და ცდომილების ალბათობაა 50 000 წელიწადი, დიდ სხვაობას არ იძლევა 🙂

      კრეაციონისტებისგან ცხადია, კრიტიკა ხვდება დათარიღების მეთოდებს, ძირითადად იმას ამბობენ, რომ დაშლის პროცესი შესაძლოა, მუდმივად ერთნაირად არ მიმდინარეობდა, ანუ ნახევარდაშლის პერიოდი ადრე უფრო მეტი იყო ან ნაკლები.

      Like

      • Lshisa 30/03/2012, 11:20 PM

        ჩარლიუს ეს ყოველივე ძალიან კარგია და ძალიან მეცნიერულია.
        მე ერთი-ორჯერ მოვიყვანე ეს მაგალითი და ახლაც ამას ვიტყვი შენი ნებართვით.
        არის ასეთი ქართ.ფილმი “კეთილი ადამიანები.” იქ ოთარ მეღვინეთუხუცესის გმირს, დაპროექტებისას, 100 ცდიდან არცერთი არ გამოუვა, აი 101 ცდა კი – წარმატებით დასრულდება, და მერე ახალი ქარხანაც აშენდება 🙂 🙂 🙂 კომუნიზმია.
        ხომ შეიძლებოდა რომ 100 ცდა წარმატებული ყოფილიყო და 101 მცდარი?”
        ——
        ეს რა შუაშია? ახლავე მოგახსენებ…
        ნებისმიერი შენი ჩამოთვლილი მეთოდი გადამოწმებულია შემდეგნაირად (სავარაუდოდ):
        აიღეს ილია ჭავჭავაძის გლახის ნაამბობი რომელსაც ბოლოში აწერია რომ დაიწერა 1859 წელს. მერე ეს ხელნაწერი მოათავსეს იმ დანადგარში რომელი ამინომჟავებით, ურანით ან რადიოკარბონატულად “მთვლელ” აპარატებში და მანაც ანალოგიური შედეგი აჩვენა. მერე ყველაფერი შეამოწმეს დაწყებული უძველესი ნაწერებიდან რომელთაც ასევე ეტყობოდათ თარიღი და იქაც ზუსტად დაემთხვა. ანუ 100_დან 100_ვე სწორია…
        ახლა ვნახოთ 101 ცდა. ეს ცდა ტარდება იმაზე რაზეც კაცობრიობას წარმოდგენა არ აქვს. და ადამიანის შექმნილ მანქანას ვავალებთ რომ გამოთვალოს “მილიონობით” წლის წინანდელი ნივთები და არა მარტო. და ვინაიდან წინა 100 ცდა წარმატებით დასრულდა, შანსი უზარმაზარია რომ ახლაც ასე იქნება… ხო, მაგრამ შანსის უზარმაზარობა ხომ არ ნიშნავს რომ ეს აქსიომაა.
        მე ძალიან მოყვარული ვარ კომპიუტერულ ინჟინერიაში, ჯერ ალგორითმების შნოიანად წერაც კი ვერ ვისწავლე, მაგრამ ერთ რამეს დავაკვირდი – როდესაც პროგრამა რაღაცას ვერ ხსნის, ან წვდომა არ აქვს ჩაწერილ ბრძანება/ინფორმაციაზე, ან უბრალოდ კომპიუტერი ნემტანი გახურდა, მაშინ მცდარ ინფორმაციებს მაწვდის, მაგალითად გეტყვი, ჩემს მიერ გაკეთებულ კალკულატორში ყველაფერი სწორი იყო გარდა 99 X 99_ისა, მიწერდა რომ 181_ს უდრის… დღესაც ასე წერს ეს კომპ.კალკულატორი… 🙂 ამ ყველაფრით იმის თქმა მინდა, რომ ადამიანებს ხანდახან ეჭვი შეგვეპაროს როდესაც ასეთ ფანტასტიკურ რიცხვებს ვისმენთ… 🙂 🙂 🙂 ამაში წარმოუდგენელი არაფია უბრალოდ ძალიან ბნელია მთელი ის დრო და განვითარების და ევოლუციის ისტორია ცოოოტა მაეჭვებსხოლმე და ძალაა… 🙂

        Like

        • Charlius 31/03/2012, 12:58 AM

          გასაგებია და (ჩემი აზრით) მეცნიერების პლიუსი ისაა, რომ ის არ გეუბნება, გინდა თუ არა დაიჯერეო. საერთოდ მეცნიერება არაა დოგმატური რამ, ის არის ძიების პროცესი და შეცდომების ხარჯზე ვითარდება. ანუ ახსნიან ერთ მოვლენას, შემდგომში შესაძლოა, ახალი ტექნოლოგიისა და აღმოჩენების წყალობით ახალი ინფორმაცია გაჩნდეს და ძველი ვერსია უარყოფილ იქნას, როგორც მაგალითად ბტყელი დედამიწის ვერსია უარყვეს მათემატიკის განვითარებისა და გარემოზე დაკვირვებების შედეგად, რაც შემდეგ ჯერ გემებით მოგზაურობისას დამტკიცდა და ბოლო წერტილი კი კოსმოსში გაფრენა იყო (თუმცა მაგ დროს აღარავის ეგონა ბტყელი 🙂 ). მეცნიერებაში ხდება შეცდომები და ამაში გასაკვირი არაფერია, რადგან მეცნიერები ადამიანები არიან, ადამიანები კი ადრე თუ გვიან, შეცდომებს ვუშვებთ 🙂 აქედან გამომდინარე, ცხადია, შეგიძლია, ჩათვალო, რომ ახლაც უშვებენ შეცდომებს და მათი მეთოდები არაა ზუსტი.

          ჩემი პოზიცია ასეთია, რომ თუკი ადამიანი არაა იმდენად ჩახედული და ჩართული ამ ყველაფერში, რომ თავად აწარმოოს ექსპერიმენტები და დაკვირვებები, ანუ არ არის მეცნიერი, მაშინ უბრალოდ უნდა შეადაროს განსხვავებული პოზიციის მქონე მკვლევართა მოსაზრებები და იმას დაუჯეროს, რომელიც უფრო ლოგიკურად მოეჩვენება 🙂

          Like

          • Lshisa 01/04/2012, 5:57 PM

            ჰოდა სწორად მაგას ვამბობდი მეც, მეცნიერებაც ახლოსაა შეცდომებთან… 🙂 🙂 🙂
            რაც შეეხება ბოლო აბზაცს, ლოგიკა ხომ აზროვნების და, რაც არ უნდა ვილაპარაკოთ, წარმოსახვის შედეგია. ჰოდა პირდაპირ ვიტყვი, ჩემთვის ის უფრო ძნელი წარმოსადგენია რომ ადამიანი ერთ დროს ამება ან რაიმე ასეთი იყო (პირვანდელ ფილოსოფოსთა მიხედვით სამყაროს საწყისები ხომ საერთოდ საოცრებაა), ვიდრე ის რომ არსებობდა ერთი ან მრავალი <- ამ აზრს ვერ ვიზიარებ – ღმერთი (იაჰვე, ბუდა, ალაჰი – რომელიც გვინდა) რომელმაც შექმნა ყოველივე ისეთი კანონზომიერი, როგორი სამყაროც დღეს გვაქვს, უფრო სწორედ დღეს შევიმეცნ-იერ-ეთ… 🙂 🙂 🙂 თუ გინდ ეს იყოს პანთიზმის ღმერთი. დაარქვი მას ბუნება, უბრალოდ ბუნება არაა შემოქმედი და ამას ვხედავთ…
            აი ესაა ჩემი ლოგიკა… 🙂 ლოგიკის მამა იყო არისტოტელე და მასაც კი სწამდა ღმერთების, ფილოსოფიის ბიბლია იყო პლატონი და ის საუბრობდა ერთღმერთიანობაზე, უზენაესზე და დღეს რატომ ქრება ყოველივე სულ მიკვრის… და მის ადგილს იკავებს ერთდროს ღმერთზე მოსაუბრე მეცნიერება…
            თითქოს არაფერია, რა მნიშვნელობა აქვს სამყარო 13 000 000 წლისაა თუ 7-8 ათასის, უბრალოდ ამ ასაკს მოაქვს მერე ბევრი გაურკვევლობა (რა ხდებოდა? როგორი იყო? და ა.შ.) რომელიც ადამიანთა მეცნიერულად დასაბუთებული ფანტაზიებით უნდა ამოივსოს. ამიტომ ვამბობ – შევეშვათ უსაქმურ მეცნიერებას… 😀 😀 😀 😀 😀 😀 😀 😀 😀 😀 😀

            Like

            • Charlius 01/04/2012, 6:50 PM

              ღმერთის ცნება ამოვარდა, რადგან მეცნიერება გახდა მატერიალისტური, ამის მიზეზი კი ის იყო, რომ ბუნების კანონების აღმოჩენამ თანდათან შეამცირა უზენაესი არსებების როლი სამყაროში. მაგალითად, ადრე თუ ეგონათ, რომ ელვა ზევსის მრისხანების შედეგი იყო და მზის დაბნელება სკანდინავიური ღმერთის მიერ მზის შეჭმას წარმოადგენდა, შემდგომ აიხსნა ეს მოვლენები მეცნიერულ-სკეპტიკური მეთოდით და დღეს აღარავინ ფიქრობს, რომ ბუნებრივ მოვლენებში უზენაესის ხელი ურევია, ბოლოსდაბოლოს, ადამიანსაც შეუძლია, ხელოვნური ელვა შექმნას 🙂 შემდგომ იგივე მოხდა სამყაროს მოქმედების პრინციპზე და დღესდღეობით სამყაროსა და სიცოცხლის წარმოშობა/განვითარებაც ახსნეს ღმერთის ცნების ჩარევის გარეშე.

              ისე ზუსტად ამ საკითხზე მაქვს პოსტი მომზადებული, რომელსაც დღეს საღამოს გამოვაქვეყნებ, სტივენ ჰოკინგი საუბრობს რელიგიისა და მეცნიერების დამოკიდებულებაზე და განიხილავს მათ კონფლიქტს ისტორიულ კონტექსტში

              Like

              • Lshisa 01/04/2012, 7:12 PM

                ვააა, ეს საინტერესოა… სამწუხაროა რომ სტივენ ჰოუკინგის მხოლოდ ერთი წიგნი მაქვს წაკითხული “დროის მოკლე ისტორია” … სხვა მხოლოდ შენს ბლოგზე ვკითხულობ სტატიებს მისი “ქადაგებებიდან” 🙂 🙂 🙂
                რავიცი, რავიცი… 🙂 ზევსის ელვისა და შუმერული მზის, დღით და ღამით ცოცხალ და არაცოცხალ სამყაროში მოგზაურობას არ ვგულისხმობდი, მე უფრო კარგად დალაგებულ და სტრუქტურული რელიგიების მოძღვრებები მო-ვიშველ-მაგალით-ე… 🙂

                ჭეშმარიტების შემეცნებას ემსახურება ორივე მათგანი და იმედია საბოლოოდ გზიდან არცერთი გადაუხვევს (თუ უკვე არ გადაუხვია რომელიმე მათგანმა), ვინაიდან თითოეული მეცნიერის ანდა რალიგიის მსახურის უკან, ათასობით ადამიანის აზროვნება და ცხოვრება დგას…
                მოკლედ ვისაც როგორ უნდა რა… 🙂

                Like

                • Charlius 01/04/2012, 7:37 PM

                  “დროის მოკლე ისტორია” ინგლისურად წაიკითხე? თუ ქართულადაც არის? ადრე ვეძებდი და მითხრეს, არაა თარგმნილიო :შ

                  Like

                  • Lshisa 02/04/2012, 12:20 AM

                    ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის მაღაზია რომაა, “ლიგამუსი” იქ შეიძენ საკმაოდ იაფად… 🙂 ქართულადაა… თარგმანი არ ვიცი როგორ მოგეწონება (მე ინგლისური არ ვიცი) მაგრამ კარგი რამაა… 🙂

                    Like

                    • Charlius 03/04/2012, 1:52 PM

                      მადლობა 🙂 სამწუხაროდ ამოწურულა ტირაჟი..

                      Like

                    • Lshisa 03/04/2012, 3:52 PM

                      არც ბიბლიოთეკაში დაუტოვებიათ? :O :O მე ჩემი სტუდენტობის, პირველივე წლის, პირველსავე სემესტრში შევიძინე… 🙂 🙂 🙂
                      სალექციო კურსის – “ადამიანი და სამყარო”_ს ფარგლებში დიდი დახმარება აღმომიჩინა… 🙂

                      Like

                    • Charlius 04/04/2012, 12:37 PM

                      ბიბლიოთეკაში ალბათ იქნება, გასაყიდად აღარ იყო 🙂

                      Like

                  • Z E I T G E I S T 02/04/2012, 9:02 PM

                    მახსოვს, მე ბიბლიოთეკაში წავიკითხე ეს წიგნი, ძაან საინტერესოა. ქართულად მაქვს მისი ელ. ვერსია, ოღონდ ნაწილია და თუ გინდა გამოგიგზავნი მაინც.

                    Like

  2. გიგი 31/03/2012, 5:33 AM

    Lshisa მეცნიერულ საზოგადოებაზე უფრო ეჭვიანი და სკეპტიკოსი არა მგონია ვინმე იყოს… დარწმუნებული იყავი ვინც ეს მეთოდები შეიმუშავა (ერთ ადამიანზე არ ვამბობ) იმ მეცნიერს უამრავი შურიანი კონკურენტი ყავს, უკანასკნელ წერტილამდე ამოწმებენ ყველაფერს და ერთი სული აქვს რამე ნაკლი ან არაკანონზმომიერება იპოვონ. გარდა ამისა ტარდება ცდებიც ბუნებრივია რითიც ხდება თეორიის გადამოწმება…

    რა თქმა უნდა ყველას შეუძლია იძახოს – ეს კი გამართლდა 1-ჯერ, 2-ჯერ, მილიონჯერ, თუმცა მილიონმეერთეჯერ იქნებ არ გამართლდესო, კი ყველა გამოთვლა სწორია მარა რააღაც მაინც არ მგონია ეგრე არ იქნებაო :)) ეს არასერიოზული მიდგომაა ჩემი აზრით 🙂 მაშინ შემოგვთავაზონ შემოწმების სხვა მეთოდი, დაასაბუთონ რომ არებული მეთოდები არასაკმარისია და კი ბატონო მერე შევხედოთ სკეპტიკურად ევოლუციურ თეორიასაც, ფარდობითობის თეორიასაც და თუ გინდა ჰელიოცენტრიზმიც დავაყენოთ ეჭვქვეშ :))

    მანამდე კი ვენდოთ პროფესიონალებს 🙂

    P.S.
    პოსტი ძაან მომეწონა 🙂

    Like

    • Charlius 31/03/2012, 9:58 AM

      დიდი მადლობა :))

      Like

    • Lshisa 01/04/2012, 6:08 PM

      რასაც ვხედავ იმაზე ეჭვს ვერ გამოვთქვამ – ჰელიოცენტრიზმი ვიგულისხმე… 🙂 🙂 🙂
      სხვა, ჩემი წუხილი მგონი უკვე გამოვხატე წინა კომეტარით, გიგი… 🙂
      ჰო, და მართლაც რომ კარგია თუკი არსებობენ მეცნიერთა მეცნიერებიც… 😉 🙂 🙂 🙂
      მათგან განსხვავებით მე არანაირი “შური” არ მამოძრავებდა როცა ამ კომენტარებს ვწერდი… 😀 😀 😀 😀 😀

      Like

  3. Pingback: მორიგი 10 მნიშვნელოვანი მომენტი კაცობრიობის ისტორიაში « ჩრდილოეთის ციალი

  4. monadire 26/09/2013, 9:23 PM

    კაცობრიობის ისტორიაში რაც არ უნდა მოხდეს საწყისი მაინც ნადირობა და პირველადი სანადირო იარაღების შექმნაა.ამის მიზეზი საკვების მოპოვებაა.საერთო არსი ცხოვრების კი ბრძოლა არსებობისთვის.

    Like

დატოვე კომენტარი

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s

%d bloggers like this: