მორალური დილემები


რა არის კარგი და რა ცუდი, ამაზე ხშირად კამათობენ ადამიანები, თუმცა ზოგჯერ პასუხი ბუნდოვანია. არსებობს შემთხვევები, რომლებსაც მორალურ დილემებს (ასევე ეთიკურ პარადოქსებს) უწოდებენ.

გადატვირთული ნავი
წარმოიდგინეთ, შუაგულ ოკეანეში გემი ჩაიძირა, თქვენ კი გადარჩენის მიზნით გადახვედით ნავში, რომელიც უძლებს მხოლოდ 7 ადამიანის წონას. მაგრამ თქვენს გარდა იქ 15 ადამიანია, რის გამოც ნავს ჩაძირვა ელის. ერთადერთი გამოსავალია, რამდენიმე ადამიანი წყალში მოისროლოთ, სადაც მათ დახრჩობა ელით. მაგრამ სანაცვლოდ გადაარჩინოთ ნავზე მყოფნი, მათ შორის საკუთარი თავიც. რამდენად მისაღებია ასეთი საქციელი მორალურად? როგორ მოიქცეოდით თქვენ?

ავადმყოფი მეუღლე
წარმოიდგინეთ, თქვენი მეუღლე დაავადდა საშინელი უკურნებელი სენით, რის გამოც გამუდმებულ ტანჯვაშია და არაფერი შველის. ერთ დღეს ის გადაწყვეტს, რომ ჯობია მოკვდეს, რათა ამ ტანჯვას ბოლო მოუღოს. მაგრამ საქმე იმაშია, რომ მას თავად არ შეუძლია ამის გაკეთება და ესაჭიროება თქვენი დახმარება. ის გთხოვთ, დაეხმაროთ თვითმკვლელობაში. როგორ მოიქცევით?

მონის ფიქრები
თქვენ ხართ აფრიკელი მონა ბავშვი, რომელიც დღე-ღამეში 18 საათს მუშაობს და ქარგავს ნოხებს. ერთ დღესაც თქვენ იგებთ (მაგალითად, ძილში გეცხადებათ ვინმე, გაქვთ ხილვა, წააწყდებით საბაზრო სტატისტიკას და ა.შ.) , რომ თქვენს გაკეთებულ ნოხს არავინ ყიდულობს, შესაბამისად, ტყუილად წვალობთ. როგორი იქნება თქვენი რეაქცია?

A – გაბრაზდებით იმის გამო, რომ ამხელა შრომა წყალში გეყრებათ.
B – გაგიხარდებათ, რომ თქვენი ტანჯვით არავინ ხეირობს.

მეგობრის ვალი
მოდის მატარებელი მთელი სიჩქარით და უცებ ხედავთ, რომ რელსებში თქვენს შვილს ფეხი გაეჭედა და ეს-ესაა, შუაზე გაიყოფა. თქვენ გაქვთ საშუალება, გადაწიოთ ბერკეტი და მატარებელი მეორე ხაზზე გადავა, რითაც შვილს გადაარჩენთ. მაგრამ მეორე ხაზზე გაჭედილია თქვენი მეგობარი, რომელმაც ერთხელ სიკვდილისგან გიხსნათ და ასე ვთქვათ, მასთან ვალში ხართ. ვის გაიმეტებთ ამ ორიდან?

ფული VS პატიოსნება
წარმოიდგინეთ, ოჯახთან ერთად ცხოვრობთ ღარიბულ ქვეყანაში (ნუ ამას წარმოდგენა არც უნდა) და ერთ დღესაც ისე გაგიჭირდათ, რომ საჭმლის ფული არ გაქვთ, გამოსავალიც არ ჩანს. გახვედით გარეთ, რომ რაიმე საშუალება მონახოთ და უცებ სატვირთო ავტომობილიდან თქვენთან ახლოს ეცემა პატარა ჩანთა, რომელიც სავსეა ფულით. რომ აიღოთ ფული და თქვენთვის მოიხმაროთ, ქურდობა გამოვა. პატიოსნება რომ არჩიოთ და პატრონი მოძებნოთ, არ გაქვთ გარანტია, რომ მადლობას მაინც გეტყვით, არათუ წილს მოგცემთ იქიდან. როგორ მოიქცევით?

A – დაუბრუნებთ ფულს მის რეალურ მფლობელს.
B – წაიღებთ სახლში და ოჯახის წევრებს მოახმართ.

ღამის გათევა მეგობართან
გყავთ შვილი, თინეიჯერი გოგონა, რომელიც ცოტა ხნის წინ მეგობარ გოგონასთან დარჩა ღამით და მშვენიერი დრო ატარეს. ახლა მოდის და გეუბნებათ, რომ ასეთივე ღამის გატარებას აპირებს, ოღონდ ბიჭ მეგობართან. თქვენ ამ ბიჭის შესახებ არაფერი გსმენიათ, თქვენი შვილი კი გიმტკიცებთ, რომ მხოლოდ მეგობრები არიან და მეტი არაფერი, შესაბამისად, ერთმანეთს როგორც ქალსა და კაცს, არ უყურებენ. გაუშვებთ თუ სახლში დარჩენას აიძულებთ?

არჩევანი განკურნებისთვის
თქვენ და თქვენი უახლოესი მეგობარი ხართ უკაცრიელ კუნძულზე. ორივეს გჭირთ ერთნაირი დაავადება და ეს დაავადება სასიკვდილოა. გაქვთ წამალი, რომელიც ამ დაავადებას შველის, მაგრამ თქვენს ხელთ მხოლოდ ერთი აბია. რა გადაწყვეტილებას მიიღებთ, რომელი თქვენგანია ღირსი გადარჩენის? როგორ გგონიათ, ვინც აბს მიიღებს, დამნაშავედ უნდა გრძნობდეს თავს იმის გამო, რომ მის სანაცვლოდ მეგობარი დაიღუპა? უკეთესი ხომ არ იქნება, არცერთმა დალიოთ და ორივე მოკვდეთ?

მოსამართლის ქალიშვილი
ხართ მოსამართლე და მიმდინარეობს სასამართლო პროცესი ბანკის ქურდობასთან დაკავშირებით. საქმის დეტალებით თქვენთვის აშკარაა, რომ ეჭვმიტანილი უდანაშაულოა. მაგრამ ამ დროს ხდება საშინელი რამ: ეჭვმიტანილის მტრები იტაცებენ თქვენს პატარა ქალიშვილს. გაურკვეველია, სად მალავენ, პოლიცია მრავალი ცდის მიუხედავად სანუგეშოს ვერაფერს გეუბნებათ. ამ დროს გიკავშირდებიან გამტაცებლები და გატყობინებენ, რომ გოგონას დაბრუნების სანაცვლოდ ეჭვმიტანილი დამნაშავედ უნდა სცნოთ. როგორ მოიქცევით?

ექიმის ბიძა
ხართ სასწრაფო დახმარების ექიმი, რომელიც გამოიძახეს ავარიის შემთხვევის გამო, რათა უშველოთ ახალგაზრდა ბიჭს. გზაში სასწრაფოს მანქანა ეჯახება ბიძათქვენის მანქანას, რის გამოც ის შავდება. დათვალიერების შემდეგ თქვენთვის ნათელი ხდება, რომ მართალია ბიძათქვენი უგონოდაა, მაგრამ არც ისე მძიმედ არაა დაშავებული, მას არ სჭირდება გადაუდებელი დახმარება. აი ავარიაში მოყოლილი ბიჭი კი წუთი-წუთზე დაიღუპება, თუკი დროზე არ მიხვალთ ინციდენტის ადგილზე. ასევე არ გაქვთ დრო, გამოუძახოთ დახმარებას. თუკი გსურთ, ბიჭი გადაარჩინოთ, დაუყოვნებლივ უნდა ჩაჯდეთ მანქანაში და მთელი სიჩქარით გაეშუროთ. როგორ მოიქცევით?

A – შეჩერდებით, რათა ბიძათქვენს დაეხმაროთ.
B – მიატოვებთ და ბიჭისკენ გაეშურებით.

 
 
______________

იხილეთ ასევე:
II ნაწილი
III ნაწილი
 

Advertisements

6 responses to “მორალური დილემები

  1. cucqira7 01/05/2011, 4:35 PM

    არ მიყვარს მორალური დილემები 🙂 ძალიან რთული გადასაწყვეტიახოლმე 😀

    Like

  2. Pingback: მორალური დილემები #2 « ჩრდილოეთის ციალი

  3. Pingback: მორალური დილემები #3 « ჩრდილოეთის ციალი

  4. Z E I T G E I S T 25/02/2012, 6:56 PM

    ჰეჰ, რამდენიმე მსგავსი დილემა გვითარგმნია 😀 შენ უფრო ბევრი გაქვს, მე ჩემი შეფასებით 10 საუკეთესო ავარჩიე და ისენი ვთარგმნე ))) არადა ინტერნეტში ესენია ყველაზე პოპულარულები, რამე ახლის მოგონება მომიწევს ))) ჩემთან პირველი დილემა ჩემი მოფიქრებულია )))

    Like

  5. Pingback: ფილოსოფიური დილემები, რომლებიც აუცილებლად დაგაფიქრებთ | ჩრდილოეთის ციალი

  6. giorgi 16/11/2013, 6:08 PM

    dzalian magari saitia, agfrtovanebuli var sxvadasxva statiit

    Like

დატოვე კომენტარი

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s

%d bloggers like this: