ნეიტრონული ვარსკვლავები


კოსმოსის კვლევის ეპოქაში ერთ-ერთი უდიდესი სიურპრიზი იყო იმის აღმოჩენა, რომ „მკვდარ” ვარსკვლავებს ზოგჯერ გაცილებით მეტი ენერგია აქვთ, ვიდრე „ცოცხლებს”. როდესაც მზეზე 1.5-3-ჯერ მძიმე ვარსკვლავი ამოწურავს თავის ბირთვში არსებულ ენერგიას, ეწყება გრავიტაციული კოლაფსის პერიოდი და გარდაიქმნება ნეიტრონულ ვარსკვლავად. მისი დიამეტრი საშუალოდ 20 კმ-ია, მაგრამ იმდენად მკვრივია, რომ 1 კუბური სანტიმეტრი რამდენიმე მილიარდ ტონას იწონის.

განაგრძე კითხვა

სამყაროს ობიექტების შედარება

პლანეტების, ვარსკვლავების, ნისლეულების, გალაქტიკებისა და თავად სამყაროს ზომების შეფარდება.

განაგრძე კითხვა

ასტრონომებმა ალმასის პლანეტა აღმოაჩინეს


მანჩესტერის უნივერსიტეტის მეცნიერებს სჯერათ, რომ აღმოაჩინეს პლანეტა, რომელიც ალმასისგანაა აგებული. ჯუჯა პლანეტა ჩვენს გალაქტიკაში მდებარეობს და სავარაუდოდ წარსულში მასიური ვარსკვლავი იყო, შემდეგ კი ძვირფასი ქვის პლანეტად გარდაიქმნა. ჩეშირის ობსერვატორიაში მკვლევართა ჯგუფმა ჯერ პულსარი (ნეიტრონული ვარსკვლავი) აღმოაჩინა, შემდეგ კი ტელესკოპით დაკვირვებისას მის გარშემო მოძრავი ობიექტიც შენიშნეს. ბრიტანელ მეცნიერებს ეთანხმებიან ამერიკელი, გერმანელი, იტალიელი და ავსტრალიელი კოლეგებიც. მათი თქმით, “ალმასის პლანეტა” ვარსკვლავის ნარჩენია.

ახლადაღმოჩენილი ობიექტი დიამეტრით დაახლოებით 64 000 კმ-ია, რაც დედამიწისას ხუთჯერ აღემატება. თუმცა ის იმდენად ახლოსაა პულსართან, რომ უფრო დიდი ზომის შემთხვევაში ვარსკვლავის გრავიტაციული ძალების გავლენით ნაწილებად დაიშლებოდა. პლანეტის მასა მზისას 1.4-ჯერ აღემატება და წუთში 10 000 ბრუნს აკეთებს. პულსარის გარშემო შემოსავლელად მას 2 საათი და 10 წუთი სჭირდება და მისგან დაახლოებით 600 000 კმ აშორებს, რაც ცოტათი ჩამორჩება მზის რადიუსს. პატარა ზომის მიუხედავად, პლანეტა იუპიტერზე მძიმეა.

მიჩიო კაკუ – ცივილიზაციის ტიპები

ამერიკელი მეცნიერის, თანამედროვე თეორეტიკოსი ფიზიკოსის, მიჩიო კაკუს ერთ-ერთი პატარა ლექცია, რომელიც ეხება ცივილიზაციების სხვადასხვა ტიპებს.
განაგრძე კითხვა

“ჰაბლის” გადაღებული საუკეთესო სურათები #5


გალაქტიკა AM 0644-741. ბრილიანტის სამაჯურის მსგავსი ლურჯი რგოლი, რომელიც მოყვითალო ბირთვს აკრავს გარშემო, დიამეტრში 150 000 სინათლის წლის ზომისაა. ის უფრო ფართოა, ვიდრე მთლიანი ირმის ნახტომი.
განაგრძე კითხვა

“ჰაბლის” გადაღებული საუკეთესო სურათები #4


გალაქტიკა NGC 4449. ასი ათასობით ლურჯი და წითელი ვარსკვლავის ერთობლიობა, რომელთა გროვა ფეიერვერკის მსგავს გამოსახულებას ქმნის.
განაგრძე კითხვა

“ჰაბლის” გადაღებული საუკეთესო სურათები #3


გალაქტიკა ESO 510-G13. ჰაბლის ტელესკოპმა უჩვეულო გალაქტიკა დააფიქსირა და ფოტოზე აღბეჭდა მისი დეტალები, დაბრეცილი მტვრის დისკო და სპირალური კიდეები.
განაგრძე კითხვა

“ჰაბლის” გადაღებული საუკეთესო სურათები #2


წითელი ობობას ნისლეული. ამ პლანეტარულ ნისლეულში სამყაროს ერთ-ერთი ყველაზე ცხელი ვარსკვლავებია, ხოლო ვარსკვლავური ქარები ქმნიან ტალღებს, რომლებიც სიგრძეში 100 მილიარდ კმ-ს აღწევენ.

განაგრძე კითხვა

“ჰაბლის” გადაღებული საუკეთესო სურათები


გალაქტიკა Messier 82. ეს გალაქტიკა გამორჩეულია გავარვარებული წყალბადის ნაკადის ნათებით. მასში ვარსკვლავები 10-ჯერ უფრო სწრაფად იბადებიან, ვიდრე ჩვენს გალაქტიკაში.
განაგრძე კითხვა